Ynghylch
Wrth droed Bryn Castellnewydd saif yr Hen Gapel Undodaidd, a adeiladwyd ym 1795, er bod cofnodion yn dangos "Man cyfarfod ar gyfer Protestaniaid anghydffurfiol" ar y safle hwn mor gynnar â 1702. Ym 1662 gosodwyd y Ddeddf Unffurfiaeth, a oedd yn pennu sut y dylid ymarfer crefydd, gan gynnwys ffurf yr Eglwys Anglicanaidd ar gyfer gweddïau a phregethau. Ar yr adeg hon cafodd llawer eu troi allan neu fe wnaethant ddewis gadael yr Eglwys Anglicanaidd a dilyn eu llwybrau eu hunain o ran cred Gristnogol, gan ddod yn anghydffurfwyr. Mae'r Capel yn Adeilad Rhestredig Gradd II.
Gweinidog enwocaf y Capel oedd Rhys Price o Dy’n y Ton, tad yr enwog Ddr. Richard Price, y mathemategydd ac athronydd moesol. Roedd Dr Price hefyd yn bregethwr radicalaidd ac yn pregethu'n rheolaidd ar ryddid, gan annog pobl i fabwysiadu anghydffurfiaeth. Fe wnaeth y pregethau hyn, ynghyd â'r rhyddid Crefyddol, mewnfudo torfol ar gyfer diwydiant a gwasanaethau yn y Gymraeg helpu lledaeniad eang anghydffurfiaeth yng Nghymru ac erbyn canol y bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd yn rhoi cyfrif am 80% o'r boblogaeth.
