St John's House

Mae Tŷ Sant Ioan wedi'i ddiogelu fel adeilad rhestredig Gradd II, a ddisgrifir fel yr adeilad hynaf y gellir byw ynddo yn ardal Pen-y-bont ar Ogwr. Pan arolygwyd ef gan y Comisiwn Brenhinol ar Henebion yng Nghymru fe'i disgrifiwyd fel y gorau o'i fath. Mae Tŷ Sant Ioan yn adeilad canoloesol hwyr sydd wedi'i gadw'n eithriadol o dda o fewn ardal hanesyddol Newcastle ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

Yn ogystal â'i harddwch pensaernïol, mae gan y tŷ mawr hwn hanes cyfoethog llawn dirgelwch - beth yw'r cerfiadau rhyfedd yn y cyntedd ac a ydynt yn awgrymu cysylltiad â Marchogion Sant Ioan? Pam roedd cloch hynafol wedi'i chuddio o dan y llawr ac a yw'n awgrymu bod y tŷ unwaith yn fan lle'r oedd pererinion yn gorffwys? Pam y cafodd ei adnabod fel yr Hosbis a Thŷ'r Eglwys, ac eto nid oes neb eto wedi dod o hyd i'r cofnodion hanesyddol i gefnogi'r naill defnydd na'r llall?