Merthyr Mawr Warren National Nature Reserve

Wedi'i lleoli ar arfordir De Cymru, mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Merthyr Mawr, Pen-y-bont ar Ogwr yn gartref i'r twyn tywod uchaf yng Nghymru, a elwir yn y Big Dipper. Mae'r system twyni tywod yn unigryw yng Nghymru, yn rhannol oherwydd yr ardal enfawr y mae'n ei chwmpasu - mae'n ymestyn i 840 erw (maint 340 o gaeau rygbi rhyngwladol!).

Mae Merthyr Mawr yn hafan i fywyd gwyllt. Mae tywod wedi setlo ar ben y clogwyni calchfaen hynafol gan greu cynefin arbennig i bryfed, ffyngau a phlanhigion. Mae glaswelltiroedd, morfa heli, traeth a choedwigoedd hefyd o fewn y warchodfa.
Mae fflintiau o Oes y Cerrig, tomenni claddu a chrochenwaith o Oes yr Efydd, aelwydydd o Oes yr Haearn, a theils Rhufeinig i gyd wedi'u darganfod yma.

LLWYBRAU CERDDED WEDI'U MARCIO
Llwybr y Dŵr Mawr (o faes parcio Candleston) | ½ milltir/1 cilomedr, egnïol
Dringwch y twyn tywod uchaf yng Nghymru, a elwir yn lleol yn y Big Dipper, sydd mewn gwirionedd yn dwyn wedi'i ffurfio ar ben crib calchfaen. Mwynhewch y golygfeydd ysblennydd o'r copa ar ôl i chi ddringo i fyny'r allt ar y tywod meddal.

Taith Gerdded ar y Traeth (o faes parcio Candleston) | 2.4 milltir/3.7 cilomedr (yno ac yn ôl), cymedrol
Os ydych chi eisiau mynd yn syth i'r traeth, croeswch y bont a dilynwch y Llwybr Traeth sydd wedi'i farcio. Ar hyd y ffordd, byddwch chi'n profi twyni tywod Merthyr Mawr Warren a'i amrywiaeth o fywyd gwyllt a chynefinoedd.

Llwybr y Grib (o faes parcio Newton) | 2¼ milltir/3.5 cilomedr, cymedrol
Mwynhewch olygfeydd panoramig arfordirol o grib y galchfaen. Mae'r llwybr hwn yn cychwyn tua 500 metr o Faes Parcio Newton, maes parcio talu ac arddangos preifat ym mhen gorllewinol y warchodfa.

Llwybrau eraill
Mae rhan o Lwybr Arfordir Cymru yn dilyn ymyl Merthyr Mawr Warren. Yn ogystal â'n llwybrau cerdded wedi'u marcio, mae yna hefyd lawer o lwybrau cyhoeddus sy'n crwydro o amgylch y warchodfa a'r coetir.

MARCHOGAETH CEFFYLAU
Mae tri llwybr marchogaeth ceffylau o faes parcio Candleston drwy'r twyni. Mae'r llwybrau hyn wedi'u marcio â symbolau ceffylau ac maent yn amrywio o ran hyd o 2½ milltir (3.8 cilomedr) i 4½ milltir (7.4 cilomedr). Mae cyfanswm o 9 milltir (15.4 cilomedr) o lwybrau.

Gall bocsys ceffylau barcio ym maes parcio Candleston sy'n faes parcio talu ac arddangos.

Noder: Mae angen trwydded arnoch i reidio'r llwybrau hyn. Mae trwyddedau ar gael o Swyddfa Ystad Merthyr Mawr, CF32 0LR; ffôn: 01656 662413.