12 Ionawr, 2026

Bydd trigolion ledled Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn gweld gwelliannau sylweddol i fannau gwyrdd lleol dros y 15 mis nesaf, fel rhan o raglen i greu lleoedd mwy croesawgar a chyfoethog o ran natur i bobl a bywyd gwyllt.

Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr wedi derbyn £961,958.90 gan Lywodraeth Cymru drwy’r rhaglen Mannau Lleol ar gyfer Natur (LPfN), gan weithio mewn partneriaeth â Phartneriaeth Natur Leol Pen-y-bont ar Ogwr (PNL). Bydd y cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio yn ystod 2025–27 i greu a gwella mannau gwyrdd mewn cymunedau trefol a chyffiniol, yn enwedig ardaloedd â mynediad cyfyngedig at natur.

Mae Mannau Lleol ar gyfer Natur yn rhaglen Llywodraeth Cymru sy'n cael ei rheoli gan y WCVA, ac yn cefnogi Partneriaethau Natur Lleol ledled Cymru i greu, adfer a gwella mannau ar gyfer natur fel bod natur yn rhan o fywyd bob dydd i bawb.

Beth Fydd yn Newid – a Pam

Mae llawer o fannau gwyrdd bob dydd ledled Pen-y-bont ar Ogwr ar hyn o bryd yn cynnig manteision cyfyngedig i fywyd gwyllt neu drigolion. Bydd y buddsoddiad hwn yn trawsnewid rhai o'r mannau hyn yn ardaloedd bioamrywiol o ansawdd uchel sy'n cefnogi natur ac yn hawdd i bobl leol eu cyrchu a'u mwynhau.

Bydd y gwelliannau hyn yn:

• Dod â natur yn agosach at ble mae pobl yn byw, yn gweithio ac yn cael mynediad at wasanaethau
• Cefnogi bywyd gwyllt, fel adar a pheillwyr, a chysylltedd cynefinoedd
• Gwella iechyd, lles a mynediad at fannau awyr agored
• Creu lleoedd mwy diogel a deniadol i gymunedau

Prosiectau Allweddol

Caeau Aber (Y Planka)

Bydd ardal o'r safle hwn sy'n cael ei than-ddefnyddio ac sy'n aml yn llawn dŵr yn cael ei thrawsnewid yn wlyptir a choetir gwlyb, gyda blodau gwyllt brodorol, man gwylio gyda seddi, a llwybrau hygyrch. Bydd y prosiect yn gwella bioamrywiaeth, yn rheoli dŵr wyneb ac yn creu gofod natur croesawgar i'r gymuned leol. Noder nad yw'r cynigion hyn yn effeithio ar y cae chwarae.

Ystad Heol Canola, Sarn

Wedi'i gyflwyno mewn partneriaeth â Valleys to Coast, ac yn amodol ar ymgynghoriad cymunedol, bydd y cynigion rhagarweiniol yn gweld y man gwyrdd ystâd hwn yn dod yn ofod i natur a phobl. Bydd y prosiect yn cynnwys perllan gymunedol ac ardal tyfu bwyd, gofod dysgu awyr agored, cynefin ar gyfer peillwyr, plannu synhwyraidd a mynediad gwell, gan helpu i leihau ymddygiad gwrthgymdeithasol a chreu ased cymunedol cadarnhaol a rennir i drigolion.

Coed Collwyn, Pîl

Wedi'i gyflwyno mewn partneriaeth â Chyngor Cymuned Pîl, bydd y prosiect hwn yn mynd i'r afael ag erydiad glannau'r afon a phryderon diogelwch wrth greu lle i dreulio amser yn natur. Bydd dehongli a gwaith celf yn dathlu hanes yr afon a bywyd gwyllt lleol, gan wella'r ardal i bobl a natur.

Tyfu Bwyd Cymunedol

Wedi'i gyflwyno mewn partneriaeth â Tanio a Phartneriaeth Bwyd Cynaliadwy Pen-y-bont ar Ogwr, bydd mannau tyfu bwyd newydd ar raddfa fach yn cael eu creu ar draws y fwrdeistref. Bydd y rhain yn cynnwys gwelyau wedi'u codi a seilwaith sylfaenol, gan gefnogi ffyrdd iach o fyw, datblygu sgiliau a pherchnogaeth leol.

Prosiect Perllan

Wedi'i gyflwyno ar y cyd â Phrosiect y Berllan, Ymddiriedolaeth Gorfforaeth Kenfig, Parc Bryngarw, a gwirfoddolwyr lleol, bydd perllannau ffrwythau treftadaeth yn cael eu hadfer a'u creu mewn sawl safle, gan gynnwys dadansoddiad eDNA o fathau anhysbys o ffrwythau mewn perllannau presennol. Bydd y perllannau hyn yn cefnogi bioamrywiaeth a pheillwyr wrth gynnig cyfleoedd ar gyfer cynaeafu, hyfforddi a gwirfoddoli cymunedol.

Cefnogi Syniadau dan Arweiniad y Gymuned

Mae cynnwys y gymuned yn ganolog i'r rhaglen hon. Rydym yn gwahodd ysgolion, cynghorau cymuned a grwpiau lleol i rannu eu syniadau ar gyfer natur yn eu hardal leol. Byddwn yn gweithio gyda chymunedau i archwilio sut y gellid datblygu a chyflawni'r syniadau hyn fel rhan o raglen ehangach Mannau Lleol ar gyfer Natur, gan helpu i sicrhau bod mannau gwyrdd newydd a gwell yn adlewyrchu blaenoriaethau ac anghenion lleol.

Os oes gennych chi syniad ar gyfer gwella natur lle rydych chi'n byw, byddem wrth ein bodd yn clywed gennych chi yn y cyfeiriad e-bost isod.

Bydd trigolion hefyd yn cael eu gwahodd i gymryd rhan mewn plannu coed a blodau gwyllt, gofalu am berllannau a'u cynaeafu, gweithgareddau tyfu bwyd, a chyfleoedd hyfforddi a gwirfoddoli. Cysylltwch drwy'r cyswllt isod os oes gennych syniad taflunydd yr ydych chi'n credu a allai helpu i wella Pen-y-bont ar Ogwr ar gyfer pobl a natur.

Drwy drawsnewid mannau gwyrdd bob dydd yn lleoedd naturiol ffyniannus, bydd y cyllid hwn yn helpu i fynd i'r afael â cholli bioamrywiaeth, lleihau anghydraddoldebau o ran mynediad at natur a chreu cymdogaethau iachach a gwyrddach ledled Pen-y-bont ar Ogwr.

Am ragor o wybodaeth, neu os oes gennych syniad ar gyfer prosiect sy'n seiliedig ar natur, cysylltwch â: biodiversity@bridgend.gov.uk